سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

783

تاريخ ايران ( فارسى )

هم به تصرف خود درآورد ، ولى در آخر ابن خزيمه او را با كشتار خيلى زياد شكست داد و شايد چيزى كه در اين حادثه قابل اهميت است اينكه خيزران دختر استاد ياغى بتوسط مهدى جزء حرم قرار گرفته و عاقبت مادر هادى و هارون شد . نفوذ ايرانيان در زمان خلافت منصور نفوذ ايرانيها در مدت طولانى خلافت منصور روزانه در تزايد و ترقى بوده است . اولا وضع لباس درباريان ايرانى بود . مطالعهء ادب ، طب ، هيئت و نجوم تحت مراقبت و سرپرستى اين خليفه آغاز گرديد . او اول كسى است كه حكم كرد علوم و فلسفهء يونان را به عربى ترجمه نمايند . در بسيارى از چيزهاى ديگر او تخم عصر طلائى اسلام را پاشيد و براى آيندگان راه را صاف كرد . ديگر براى انتظام امور كشورى چون نظامات و مقررات صحيحى كه بر طبق آن عمل شود در دربار خلافتى وجود نداشت لذا امر كرد اصول و نظاماتى را كه سلاطين ساسانى براى انتظام امور كشورى به كار ميبردند همان‌ها را سرمشق قرار دهند و مطابق آن عمل كنند . منصب وزارت فوق همهء مناصب شمرده ميشد . شخص وزير در رأس همهء اعضاء و ملازمين دربار قرار ميگرفت . بايد دانست اول كسى كه اين لقب را ( چنان كه قبلا ذكر شد ) براى خود اختيار نمود ابو سلمه بوده است . او به قتل رسيده و جانشين بلافصل ويرا نيز مسموم ساختند . رتق‌وفتق امور كشور بدست برامكه يا اولاد برمك جد اعلاى برامكه بوده است . لقب برمك بايد از كشيش بزرك آتشكدهء مركزى و يا از خانقاه و معبد بودا آمده باشد كه در بلخ دائر بوده است . اين خاندان زياده از پنجاه سال ( 752 - 804 ميلادى ) حكومت داشتند . بواسطهء كفايت و كاردانى و نيز سرپرستى علم و ادب آنها بود كه خلافت عباسيان باوج كمال رسيد . مهدى 158 - 169 هجرى ( 775 - 785 ) منصور در حيات خودش مهدى را جانشين خود تعيين نموده بود . او وقتى كه از دنيا رفت عكس‌العمل حكومت قابل و در عين حال سخت و شديد و نيز تيرهء وى در مهدى و محاسن او ظهور پيدا نمود . در وصف او چنين گفته شده است « در حسن و زيبائى مانند ماه درخشان است ، از حيث مطبوعى و خوشبوئى به بهار ، در جرئت و شهامت به شير ، در بخشندگى